Mustafa Hâki Efendi Rahmetullahi aleyh

Mustafa Hâki Efendi Rahmetullahi aleyh Hayatı

Tokat velîlerinden. Doğum târihi belli değildir. 1920 (H.1338)de İstanbul'da vefât etti. Kabri Fâtih Câmii bahçesinde, Gazi Osman Paşa türbesine yakındır. Sık sık ziyâret edilmektedir. İlmi, ahlâkı, tevâzuu Tokat, Çorum, Sivas, Amasya ve Yozgat'ta dilden dile anlatılmaktadır. Aynı zamanda Şeyhülislâm Mustafa Sabri Efendinin yeğenidir.\r\nMustafa Hâki Efendi, ilk tahsilini Tokat'ta yaptıktan sonra, Çorum Şeyhi Şîranlı Mustafa Efendiye talebe olup icâzet aldı. Sonra Tokat'a dönüp, talebe yetiştirmeye başladı. Dergahı hak âşıkları, ilim tâlipleri ile dolup taşardı. Yetiştirdiği talebeleri, arasında en meşhuru Sivaslı Mustafa Tâkî'dir. Mustafa Tâkî Efendi vefât edince bâzıları; "İlim üç Mustafa ile gitti. Bunlar Çorum Şeyhi Şîranlı Mustafa, Mustafa Hâki ve Sivaslı Mustafa Tâkî'dir." demişlerdir\r\nMustafa Hâki Efendi, 1908'de ikinci Meşrûtiyetin ilânı sebebiyle yapılan seçimde devrin ileri gelenlerinin arzûsuyla Tokat mebûsu oldu. Ancak ittihatçıların ve gayri müslimlerin oyları ile mebusluğu düşürüldü ve İstanbul'da mecbûri ikâmete tâbi tutuldu. Kendisine Çarşamba'daki Mustafa İsmet Efendi dergâhı verildi ve vefâtına kadar burada kaldı.\r\nMustafâ Hâki Efendinin oğlu Behâeddîn Efendi, dînî ilimlerin yanında Eczâcılık mektebini bitirmiş, siyâsî olaylara karışmamak için Türkiye'den ayrılıp önce Medîne'ye gitmiş orada 27 sene ders okutmuş sonrada Şam'a geçmiştir. Torunları zaman zaman Tokat'a gelip akrabâlarını ziyâret etmektedirler.\r\nMustafa Hâki Efendinin sözleri ve kerâmetleri halk arasında anlatılmaktadır. Bunlardan bâzıları şöyledir:\r\nMustafa Hâki hazretleri Samsun'a geldiği bir günde misâfir kaldığı evde ikram edilen meyveyi yerken buyurur ki: "Bu gece dünyâya bir oğlum gelse gerektir." Tokat'a gelindiğinde görülür ki sözün söylendiği o saatte Behâeddîn Efendi dünyâya gelmiştir.\r\nMustafa Hâki hazretleri sohbetlerde umumiyetle Eshâbı kirâm sevgisinden bahseder, Eshâbı kirâm sohbet ile yükseldi. Eshâbı kirâm dîni bildirenlerdir. Eshâbı kirâma dil uzatan, dîni yıkar. Eshâbı kirâmın îmânda ayrılıkları yoktur. Hepsi bütün velîlerden üstündür.\r\nİnsana lâzım olan önce Ehli sünnete uygun inanmak, sonra Allahü teâlânın emir ve yasaklarına uymak ve tasavvuf yolunda ilerlemektir.\r\nİslâmın temeli; Ehli sünnet âlimlerinin bildirdiklerine inanmak ve yapmaktır.\r\nNasihat istiyen birisine buyurdu ki: "Müslüman temiz toprağa benzer. Temiz toprağa her şey atılır. Hakaret görebilir, eziyet görebilir, cefaya uğrayabilir. Lâkin ondan hep güzel temiz faydalı şeyler çıkar. Müminin, insanları ayırmadan, hepsine aynı şekilde davranması ve güzel ahlâklı olması lâzımdır."\r\nKerâmet hakkında da; "Bir kimsenin havada uçtuğunu suyun üzerinde yürüdüğünü görseniz, İslâmiyetin emir ve yasaklarına uymaktaki hassasiyetine bakınız. Şâyet bu tam ise ona uyabilirsiniz. Eğer emir ve yasaklarda gevşeklik varsa hemen ondan uzaklaşınız. Çünkü zararı dokunur." derdi.\r\nVefâtı sebebiyle yazılan mersiyeden bir bölüm:\r\nHicrânda koydun bizleri ey Mürşîdi ebcel Nakısları kim eyleyecek kâmil ü ekmel\r\nDestine yapışdık ebedî bir habli metîne Çekdin elini nâkıs olan düşdi zemîne\r\nEyvâh geçirdik demi fırsatları eyvâh Allaha ulaştırıcı sohbetleri eyvâh\r\nFeyzi nazarın mürdeleri eyledi ihyâ Bu sengdil Âdemliğini bulmadı hâlâ\r\nSen bizleri cezb eder idin arşı berîne Biz kendimizi attırırız zîri zemîne\r\nHayfâ o nezâfet o zerâfet, o cemâl\r\nCem' olmış idi sende hemân cümle kemâlât\r\n